Studia podyplomowe i plan zajęć

Projekt zakłada podniesienie poziomu wiedzy i rozpowszechnienie idei sprawiedliwości naprawczej oraz mediacji m.in. wśród osób pozbawionych wolności, pracowników i funkcjonariuszy SW na terenie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Lublinie oraz kuratorów sądowych Apelacji Lubelskiej, a także wśród pracowników i funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz kuratorów sądowych z pozostałych części kraju.

Do prawidłowej realizacji celów projektu należy przeprowadzić na terenie jednostek szereg działań wychowawczo-resocjalizacyjnych z osadzonymi, takich jak warsztaty, prelekcje i symulacje mediacji oraz wdrożyć programy resocjalizacyjne adresowane do wybranej grupy osadzonych. Konieczne do tego jest odpowiednie przeszkolenie pracowników Służby Więziennej oraz kuratorów sądowych, tj. zorganizowanie studiów podyplomowych z zakresu mediacji i sprawiedliwości naprawczej, szczególnie dla kadry wychowawców oraz pedagogów, wspierających koordynatorów ds. mediacji i sprawiedliwości naprawczej działających na terenie jednostek oraz kuratorów sądowych. Zdobyta wiedza podczas studiów podyplomowych zostanie wykorzystana przez funkcjonariuszy Służby Więziennej i kuratorów sądowych w trakcie pracy z osadzonymi, pokrzywdzonymi jak i osobami opuszczającymi zakłady karne. Należy podkreślić, że wśród pracowników i funkcjonariuszy Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Lublinie jedynie 2 osoby posiadają ukończone studia podyplomowe z zakresu mediacji, a więc wskaźnik ten jest obecnie zbyt niski, aby efektywnie propagować mediacje i sprawiedliwość naprawczą wśród osadzonych. Należałoby zatem podnieść kompetencje mediacyjne wśród pozostałych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, a także wśród kuratorów sądowych, którzy takich kompetencji nie posiadają. Podkreślenia wymaga, że studia podyplomowe z mediacji będę skierowane nie tylko dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej  oraz kuratorów sądowych z województwa lubelskiego – gdyż nabór na studia podyplomowe z mediacji będzie otwarty i dostępny także dla przedstawicieli tych grup zawodowych z całej Polski. Takie rozwiązanie pozwoli z jednej strony na rozszerzenie zasięgu upowszechniania programu pilotażowego i idei sprawiedliwości na obszar całego kraju (nie ograniczając się tylko do rejonu Lubelszczyzny), a z drugiej strony zwiększy otwartość wyszkolonej kadry na podejmowanie z podopiecznymi pracy wychowawczej i resocjalizacyjnej z wykorzystaniem alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów. O przyjęciu na studia podyplomowe decydować będzie kolejność zgłoszeń oraz kompletność złożonych dokumentów (obowiązuje wcześniejsza rejestracja w systemie  IRK. .

Należy zwrócić uwagę, że w warunkach izolacji więziennej, ze względu na specyfikę panujących tam zasad i warunków, pojawia się bowiem wiele zróżnicowanych problemów – począwszy od poczucia zagrożenia (czy to rzeczywistego, czy urojonego), przez deprywację (informacyjną, emocjonalną, sensoryczną), frustrację, konflikty (zewnętrzne i wewnętrzne) aż po akty agresji. Stosunki interpersonalne między ludźmi znajdującymi się w przymusowej izolacji na ograniczonej przestrzeni życiowej są naładowane agresją oraz poczuciem obcości innych  i własnej osoby. Duża ilość powstałych sporów, a mała ilość ugodowo rozwiązanych sporów wypływają z niedostatecznej umiejętności rozwiązywania konfliktów wewnętrznych i zewnętrznych, a to z kolei nie sprzyja ograniczeniu powrotu do przestępczości. Znajomość mechanizmów odpowiedzialnych w warunkach izolacji społecznej oraz wpływu instytucji totalnej na personel i osadzonych, umożliwia przewidywanie zagrożeń, diagnozę problemów i przeciwdziałanie negatywnym skutkom więzienia. Stąd więzienie to kluczowe miejsce, gdzie należałoby łagodzić powstające napięcia i edukować w zakresie alternatywnych metod rozwiązywania sporów. W unikalnej sytuacji o charakterze pomocowym znajdują się funkcjonariusze i pracownicy Służby Więziennej. Jako personel penitencjarny – mogą z jednej strony redukować skutki izolacji więziennej u osadzonych, a z drugiej – pomagać im w zmianie postaw w stosunku do siebie i otoczenia społecznego. Kompetencje mediacyjne potrzebne są też w pracy kuratorów sądowych, którzy realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z wykonywaniem orzeczeń sądu.

Do prawidłowej realizacji przedmiotowego pilotażu niezbędna jest więc kadra posiadająca wiedzę i umiejętności mediacyjne. Pilotaż zakłada odbycie dwóch edycji studiów podyplomowych z mediacji – pierwszej w roku 2020/2021 i drugiej w roku 2021/2022 r. W każdej edycji studia rozpocznie po 20 przedstawicieli Służby Więziennej   i 20 kuratorów sądowych. Zakłada się, że w ramach całego pilotażu studia podyplomowe ukończy 78 osób.

Studia będą realizowane w porozumieniu z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim Jana Pawła II – najstarszą uczelnią Lublina i trzecim najstarszym funkcjonującym uniwersytetem w Polsce. W 2009 roku, a więc już ponad 10 lat temu na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II uchwałą Rady Wydziału została powołana do życia Katedra Negocjacji i Mediacji. Na uwagę o wyborze tejże uczelni zasługuje fakt, że wiodącym zagadnieniem związanym z działalnością Katedry Negocjacji i Mediacji jest kwestia podnoszenia kompetencji negocjatora i mediatora jako podmiotów uczestniczących w pozasądowym rozwiązywaniu sporów. Pracownicy Katedry Negocjacji i Mediacji prowadzą działalność dydaktyczną i badania naukowe związane z tzw. prawem ADR, to jest dziedziną nauk prawnych obejmującą polubowne metody rozwiązywania sporów. Ze względu na specyfikę przedmiotowej dziedziny prowadzone badania mają charakter multidyscyplinarny wychodzący poza tradycyjne uszeregowanie dziedzin badawczych. Z jednej strony prawo ADR obejmuje analizę przepisów prawnych zaliczanych do różnych gałęzi prawa – prawa cywilnego, prawa pracy, prawa karnego, czy też prawa administracyjnego, z drugiej zaś łączy się – z uwagi na elementy konfliktu i jego rozwiązania – z naukami szczegółowymi innych dziedzin naukowych. Zakłada się, że do prowadzenia zajęć na studiach podyplomowych, poza kadrą WSKiP, zaangażowani zostaną także (na podstawie umów zlecenia) inni specjaliści z dziedziny mediacji, prawa, psychologii i dziedzin pokrewnych – w tym wykładowcy, pracownicy naukowi, mediatorzy z bogatym doświadczeniem zawodowym, trenerzy mediacji, psychologowie, przedstawiciele stowarzyszeń mediacyjnych, itp.